Meimaand WO2-maand

Mei staat voor de deur. Dus het is weer tijd voor het traditionele themanummer Tweede Wereldoorlog van Historisch Nieuwsblad. Mijn bijdrage is een artikel over de Slowaakse Republiek (1939-1945), die zich onder leiding van de geestelijke Jozef Tiso gedroeg als trouwe vazal van de nazi’s. Tot tevredenheid van Adolf Hitler, die zich tegenover propagandaminister Joseph Goebbels liet ontvallen dat het ‘interessant is hoe dat katholieke priestertje ons de Joden aanlevert’.

Slowaakse neonazi’s aanbidden Tiso nog steeds. Hij is populair bij Slowaakse extreemrechtse splinterpartijen. Volkspartij Ons Slowakije (L’SNS) van Marian Kotleba bouwt naar eigen zeggen voort op Tiso’s nalatenschap. In zijn jongere jaren paradeerde Kotleba rond in het uniform van de Hlinka-garde, de Slowaakse versie van de Hitlerjugend. Van 2016 tot 2023 zetelde de L’SNS in het Slowaakse parlement. Bij de laatste parlementsverkiezingen deed Kotleba niet mee vanwege een veroordeling voor het gebruik van neonazi-symboliek. Republika, een afsplitsing van de L’SNS die zeer actief is op social media, wist zomin als andere splinterpartijen de kiesdrempel te halen.

Voor de special ‘Wat is fascisme?’ van Historisch Nieuwsblad leverde ik een artikel over Capitan Corneliu Zelea Codreanu. De aanvoerder van de Roemeense IJzeren Garde was misschien wel de knapste fascist van het interbellum. Politici van de radicaal-rechtse Alliantie voor de Unie van Roemenen – goed voor een vijfde van de stemmen in het Roemeense parlement – verheerlijken hem vandaag de dag, terwijl zelfs Hitler de mannen van de IJzeren Garde te radicaal vond.