Publicaties

De Alexander de Grote van Albanië – De Skanderbeg-opstand, 1443-1468
Geschiedenis Magazine – oktober 2018
In Albanië is 2018 het Jaar van Skanderbeg. Het is 550 jaar geleden dat deze krijgsheer de laatste adem uitblies. Albanezen zien hem niet alleen als vader des vaderlands, maar ook als de man die Europa heeft gered van Osmaanse overheersing. Ivo van de Wijdeven gaat op zoek naar het verhaal achter hét symbool van de Albanese nationale identiteit.

De laatste samoerai – De Satsuma-opstand in Japan
Historisch Nieuwsblad – oktober 2018
Na een isolement van eeuwen zocht Japan vanaf 1868 aansluiting bij het Westen. Maar uitgerekend een van de drijvende krachten achter de omwenteling, Saigo Takamori, kon dat niet verkroppen. Met een traditioneel samoerai-leger rukte hij op naar Tokio.

De Hongaarse schande van Trianon
Clingendael Spectator, september 2018
Op 4 juni 1920 werd het Verdrag van Trianon ondertekend. Veel Hongaren maken zich nog steeds boos over het in West-Europa minder bekende broertje van het Verdrag van Versailles. Premier Viktor Orbán gebruikt ‘de schande van Trianon’ om zijn populariteit te vergroten.

‘Sleeswijk is Deens!’
Geschiedenis Magazine – juli 2018
Een groep Denen wil de tijd terugdraaien. Met de terugkeer van grenscontroles in Europa in het kielzog van grote migrantenstromen en terroristische aanslagen, leeft ook het nationale verlangen naar het herwinnen van ooit verloren gebied aan de andere kant van die nu zo duidelijke grens weer op. In het doorgaans vredelievende Denemarken zijn mensen die tot in de Middeleeuwen terug gaan om hun claim kracht bij te zetten dat Sleeswijk bij Denemarken hoort. Hierbij vinden ze dan wel grote buur Duitsland op hun pad.

Voor welk land sneuvelde Gotse Deltsjev in 1903? – De Macedonisch-Bulgaarse twist om een nationale held
Geschiedenis Magazine – mei 2018
Wie mag de naam Macedonië gebruiken? De laatste tijd is de kwestie geregeld in het nieuws vanwege hoogoplopende discussie tussen Griekenland en wat officieel de ‘Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië’ heet. Voorlopig blokkeert Griekenland om die reden toetreding van Macedonië tot de EU en de NAVO. Ivo van de Wijdeven bekijkt een andere burenruzie van Macedonië: met Bulgarije.

Gedenkteken voor gerechtigheid – Interview Philippe Sands
Historisch Nieuwsblad – april 2018
Twee Joodse mannen uit de Oekraïense stad Lviv gaven het internationaal recht vorm met hun begrippen ‛misdrijven tegen de menselijkheid’ en ‛genocide’. Philippe Sands volgde hun sporen voor zijn boek Galicische wetten en ontdekte dat de juridische geschiedenis verweven was met het verhaal van zijn Joodse familie.

Een Hongaarse Held – Miklós Horthy (1868-1957)
Historisch Nieuwsblad – maart 2018
Op 8 april gaan de Hongaren naar de stembus. Net als in 2010 en 2014 zal de Fidesz-partij van premier Viktor Orbán een grote overwinning behalen. Orbán heeft de touwtjes stevig in handen. Zijn ‘illiberale staat’ vertoont grote gelijkenis met de ‘geleide democratie’ die Hongarije tussen 1920 en 1944 onder regent Miklós Horthy was.

Tanks in Praag – De Praagse Lente in 1968
Historisch Nieuwsblad – januari 2018
In het voorjaar van 1968 liet de nieuwe leider van Tsjecho-Slowakije de teugels vieren. Alexander Dubcek streefde naar een ‘socialisme met een menselijk gezicht’. Maar in de nacht van 20 op 21 augustus maakten troepen van het Warschaupact een einde aan de Praagse Lente. en dat was niet alleen tegen de zin van de Tsjechen, maar eigenlijk ook tegen die van Moskou.

Vluchtelingen in de jaren ’20 – Fridtjof Nansen en zijn werk voor de Volkenbond
Geschiedenis Magazine – januari 2018
De Noor Fridtjof Nansen was een beroemde ontdekkingsreiziger en onderzoeker. Maar hij kreeg in 1922 de Nobelprijs voor iets anders: zijn vluchtelingenwerk in dienst van de Volkenbond. Er kwam zelfs een Nansenpaspoort voor statelozen. Zou dit wat zijn voor de vluchtelingen die we nu in Europa hebben? Ivo van de Wijdeven buigt zich erover.

Hoe een stadhouder koning van Engeland werd
Geschiedenis Magazine – december 2017
Het Verenigd Koninkrijk stapt uit de Europese Unie. Een van de voordelen volgens de pleitbezorgers van de Brexit: zo kan het roemrijke Britse verleden herleven. Juist een van de historische hoogtepunten waar Britse chauvinisten graag naar verwijzen, de vreedzame omwenteling van 1688, is echter niet wat het lijkt. Ivo van de Wijdeven beschrijft de ware toedracht van de Glorious Revolution. Er blijkt een belangrijke rol weggelegd voor stadhouder Willem III.

Gustav Stresemann – De man die Duitsland nog op het rechte pad hield
Geschiedenis Magazine – september 2017
De Duitse Bondskanselier Angela Merkel kan in de aankomende Bondsdagverkiezingen als vanouds rekenen op een ruime meerderheid. Dat was een paar maanden geleden helemaal niet zo zeker: Duitsland leek na bijna twaalf jaar uitgekeken op ‘de machtigste vrouw van Europa’, die tijdens de migratiecrisis haar hand overspeelde met haar ‘Wir schaffen das’. Maar nee, Merkel kwam glorieus uit die crisis tevoorschijn. Ivo van de Wijdeven herinnert ons aan de jaren ’20, toen het land ook zo’n doortastende politicus kende: minister van Buitenlandse Zaken Gustav Stresemann. Hoe laveerde hij tussen toegeven aan kiezersgunst en vasthouden aan zijn eigen politieke koers?

De lessen van het Heilige Roomse Rijk voor de Europese Unie
Clingendael Spectator – augustus 2017
Onder historici is recentelijk meer waardering voor de politieke constructie van het Heilige Roomse Rijk, die opmerkelijke overeenkomsten vertoonde met de huidige staat van de Europese Unie. Welke lessen kunnen we leren voor de toekomst?

5 x een voorbeeld voor president Poetin
Historisch Nieuwsblad – juni 2017
President Vladimir Poetin past in een eeuwenoude Russische traditie van autocraten. Welke vijf illustere voorgangers kan hij tot zijn voorgangers rekenen? Een artikel over Ivan de Verschrikkelijke, Peter de Grote, Catharina de Grote, Alexander de Gezegende en Jozef Stalin.

Parijs in opstand – Rechtse greep naar de macht, 1934
Geschiedenis Magazine – maart 2017
In april en mei gaan de Fransen naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. Marine Le Pen van het rechtse Front National doet het goed in de peilingen met een populistisch nationalistisch programma. Soortgelijke groeperingen probeerden in Frankrijk al eerder aan de macht te komen. Toen vielen er doden. Ivo van de Wijdeven bespreekt de situatie in 1934.

Erdogans liefde voor het Nationaal Pact – Een inkijkje in de drijfveren achter het Turkse buitenlands beleid
Atlantisch Perspectief – december 2016
Wat kunnen de teksten uit de beginjaren van de Republiek Turkije ons vertellen over de toekomst van het Turkse buitenlands beleid? Aan de hand van nadere bestudering van dit deel van de Turkse geschiedenis laat historicus en publicist Ivo van de Wijdeven zien welke boodschap Erdogan wil uitdragen.

Oefenen voor Brexit – Het Britse referendum over Europa in 1975
Geschiedenis Magazine (website) – december 2016
Op 23 juni 2016 sprak de Britse bevolking zich uit voor een ‘Brexit’, een vertrek uit de Europese Unie. Het wachten is nu op de start van onderhandelingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk. De relatie tussen beiden is al tientallen jaren een moeizaam. Toch kozen de Britten bij een eerder referendum op 5 juni 1975 vóór Europese samenwerking.

Angst voor aanslagen – Anarchistische terreurgolf 1881-1914
Geschiedenis Magazine – december 2016
Londen heet bij media en inlichtingendiensten wel eens ‘Londonistan’, omdat er veel radicale islamisten zouden verblijven. Ook omstreeks 1900 genoot de stad een dubieuze reputatie als thuishaven voor terroristen. Ook toen was de westerse samenleving in de greep van vrees voor een internationale samenzwering tegen de gevestigde orde. Ivo van de Wijdeven analyseert de golf van anarchistische terreuraanslagen die door Europa en de VS ging en peilt de reactie van de overheid.

De onverenigbaarheid van Orbáns idealen
IsGeschiedenis – oktober 2016
In de rest van Europa is iedereen het alweer bijna vergeten, maar in Hongarije is het nog springlevend: het Verdrag van Trianon. De grenzen die in 1920 met dit vredesverdrag werden getekend vormen nog steeds voer voor discussie in het Hongaarse parlement. Premier Viktor Orbán maakt handig gebruik van de geschiedenis om zijn populariteit te vergroten.

Orbán moet kiezen – Grenzen dicht of Groot-Hongarije
Geschiedenis Magazine – oktober 2016
Het Verdrag van Trianon (1920) is een van de vijf vredesverdragen die de overwinnaars van de Eerste Wereldoorlog sloten met de verliezers. Trianon is het minder bekende broertje van het Verdrag van Versailles met Duitsland. De meeste Hongaren noemen het ook vandaag de dag nog het ‘dictaat’ dat Hongarije ten onrechte werd opgelegd. Door het Verdrag van Trianon verloor het namelijk twee derde van zijn grondgebied en kwamen drie miljoen Hongaren in de buurlanden te wonen. De huidige premier Viktor Orbán wil hen graag herenigen met het moederland, maar de hekken die hij bouwt om vluchtelingen aan de grenzen te weren, staan dit ideaal in de weg.

Grensoverschrijdend politicus – Moord op Anwar Sadat, 35 jaar geleden
Geschiedenis Magazine – oktober 2016

De comeback van prikkeldraad en slagbomen
Maand van de Geschiedenis magazine – oktober 2016
De Europese Unie ligt onder vuur. Van buitenaf, maar ook van binnenuit. De Europese samenwerking en het grenzeloze Europa staan ter discussie. Het continent heeft weinig geleerd van zijn tragische verleden

De volgende Europese oorlog zou weleens kunnen beginnen in dit Poolse gat
De Correspondent – juli 2016
Het is het modewoord in aanloop naar de NAVO-top in Warschau vrijdag en zaterdag: Suwalki Gap. Dat is namelijk de plek waar Rusland Europa zou kunnen binnenvallen. Gaat het zover komen?

Zo creëer je draagvlak voor vluchtelingen (en nog vier lessen die we van de Hongaren kunnen leren)
De Correspondent – maart 2016
In de jaren vijftig nam Nederland 3.300 Hongaarse vluchtelingen op. Vluchtelingen die met open armen ontvangen werden, snel werk vonden en over het algemeen succesvol integreerden. Hoe speelden we dat klaar?

Toch niet zo welkom – De opvang van Hongaarse vluchtelingen in 1956
Geschiedenis Magazine – maart 2016
De Hongaren die in 1956 op de vlucht sloegen voor de Sovjettroepen die hun land binnenvielen, werden in Nederland met open armen ontvangen… door de bevolking. Maar niet door de regering. Het kabinet-Drees III was niet zo happig op de komst van de Hongaren. Nederland ving er uiteindelijk veel minder op dan andere Europese landen.

Deze geheime overeenkomst van 100 jaar oud verdeelt het Midden-Oosten nog altijd
De Correspondent – januari 2016
Honderd jaar terug werkten twee Europese diplomaten aan een overeenkomst die de grenzen in het Midden-Oosten heeft bepaald. Islamitische Staat heeft verklaard niet te zullen rusten voor deze ‘Europese’ grenzen geschiedenis zijn. Krijgen ze hun zin?

De strijd tegen de Barbarijse zeerovers
Geschiedenis Magazine – september 2015
Bijna dagelijks zijn ze in het nieuws, de vluchtelingen uit Noord-Afrika die door mensensmokkelaars in krakkemikkige bootjes de Middellandse Zee op worden gestuurd. ‘Slavenhandelaren van de 21ste eeuw’ noemde de Italiaanse premier Renzi deze smokkelaars en Europa zet militaire middelen tegen hen in. Die strijd is niet nieuw. Een paar eeuwen lang bevochten Europese marines, waaronder die van Nederland, met veel moeite slavenhandelaren uit Noord-Afrika.

Het achterste van de tijger aanraken – China’s buurpolitiek – De inval in Vietnam, 1979
Geschiedenis Magazine – juni 2015
China toont onder president Xi Jinping een groot zelfbewustzijn. Het land stimuleert de economische ontwikkeling van heel Azië, maar streeft tegelijkertijd naar vergroting van de eigen invloedssfeer. Het risico op conflicten met buurlanden als Vietnam, Japan en de Filippijnen gaat het niet uit de weg. Dit is niet helemaal nieuw. Onder Deng Xiaoping was China in 1979 zelfs bereid Vietnam binnen te vallen om te laten zien wie het voor het zeggen had in de regio.

To stay or not to stay? – Het Britse referendum over Europa in 1975
Geschiedenis Magazine – maart 2015
Europa speelt een prominente rol in de campagne voor de Britse parlementsverkiezingen op 7 mei 2015. Premier Cameron heeft heronderhandelingen over het Britse EU-lidmaatschap in het vooruitzicht gesteld, gevolgd door een referendum. Zo’n volksraadpleging is er al eens eerder geweest: op 5 juni 1975 mochten de Britten zich uitspreken over de vraag of het Verenigd Koninkrijk lid zou blijven van de EEG.

Ruziënd over straat – De eerste fascistische partij van Nederland
Geschiedenis Magazine – oktober 2014
Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in mei 2014 traden (populistische) partijen met een grote afkeer van het Europese stelsel duidelijk in de schijnwerpers. Onvrede met het gebrekkig functioneren van de democratie is niet nieuw. Een vroege Nederlandse uiting hiervan is het in 1923 opgerichte Verbond van Actualisten, een voorloper van de NSB.

De Zweeds-Nederlandse Oorlog (1658-1660)
Geschiedenis Magazine – september 2014
In 2014 vieren Nederland en Zweden 400 jaar diplomatieke betrekkingen. De relatie tussen beide landen is al heel lang heel goed. Toch was dat niet altijd het geval. In 1658, toen de Republiek op het hoogtepunt van haar macht was, ging zij de strijd aan met Zweden teneinde de bron van haar rijkdom veilig te stellen: de handel op de Oostzee.

Een drang naar voren – Drijfveren van het Russisch imperialisme
Geschiedenis Magazine – juli 2014
Geopolitiek is helemaal terug van weggeweest. President Poetin werkt onverstoorbaar aan het vergroten van de Russische invloedssfeer. Dat lijkt nieuw, maar Poetin staat in een lange imperialistische traditie. De drijfveren hiervan zijn al eeuwenlang onveranderd.

Oorlog na voetbal
Geschiedenis Magazine – juni 2014
‘Voetbal is oorlog’ is een vaak aangehaalde apocriefe uitspraak van Rinus Michels. Veel mensen nemen het spel inderdaad erg serieus. Vooral het temperament in Latijns-Amerika is bericht. In 1969 kwam het zelfs tot een heuse oorlog. El Salvador viel buurland Honduras binnen nadat beide landen drie kwalificatieduels hadden gespeeld voor het WK voetbal in Mexico in 1970.

De kernwapenkoopman
Geschiedenis Magazine – maart 2014
Nederland is op 24 en 25 maart 2014 gastheer van de Nuclear Security Summit, een top die in het teken staat van betere beveiliging van nucleair materiaal. Dat is nodig, want waar nucleaire technologie ooit was voorbehouden aan de grootmachten, ligt de kennis ervan nu min of meer op straat. Nederland heeft hier zelf aan bijgedragen door in de jaren zeventig de Pakistaanse ingenieur Abdul Qadir Khan op te leiden. Khan hielp de Pakistaanse atoombom te ontwikkelen en groeide uit tot een wereldwijde groothandelaar in nucleaire technologie.

Nooit meer ‘Marg bar Amrika!’? – De Iraans-Amerikaanse houdgreep, 1953-2013
Geschiedenis Magazine – november 2013
Sinds Hassan Rohani in augustus 2013 aantrad als president lijkt Iran een nieuwe koers te varen. Het revolutionair islamitisch gedachtengoed wordt minder luid uitgedragen. Het land streeft ernaar zijn internationaal isolement te doorbreken en zoekt zelfs diplomatieke toenadering tot aartsvijand Amerika. Behoort de in Teheran veel aangehaalde leuze ‘Marg bar Amrika!’ (Dood aan Amerika!) binnenkort tot het verleden? Of weegt de geschiedenis van zestig jaar diep wederzijds wantrouwen hiervoor te zwaar?

Een mislukte invasie – De Eerste Anglo-Afghaanse Oorlog (1839-1842)
Geschiedenis Magazine – juni 2013
Vooruitlopend op het vertrek van de NAVO in 2014 stopt de Nederlandse trainingsmissie in Afghanistan. Het is niet voor het eerst dat Afghanen een buitenlandse mogendheid zien vertrekken. In 1989 trok de Sovjet-Unie zich na een tienjarige oorlog terug uit het land en in de 19e eeuw waren het de Britten die zich op Afghanistan stukliepen en zich ten slotte realiseerden dat een blijvende bezetting niet haalbaar was. De Eerste Anglo-Afghaanse Oorlog kostte miljoenen ponden en duizenden Britse levens en leverde uiteindelijk bar weinig op.

Architect van het nieuwe China? – Deng Xiaoping (1904-1997)
Geschiedenis Magazine – maart 2013
Onlangs kwam er in China een nieuwe generatie leiders aan het bewind – een machtswisseling die over het algemeen als een hervorming wordt gezien, zij het een voorzichtige. De échte hervorming ligt veel eerder. Namelijk toen Deng Xiaoping eind jaren zeventig aantrad en China geleidelijk van zijn maoïstische verleden losweekte. Zo wordt het tenminste in China voorgesteld. Klopt dat ook? Is Deng de…more

‘Een stekelvarken in de broek van Uncle Sam gooien’ – De Cubacrisis vanuit Sovjetperspectief
Geschiedenis Magazine – oktober 2012
Vijftig jaar geleden stond de wereld door de Cubacrisis aan de rand van de nucleaire afgrond. Waarom nam Sovjetleider Chroesjtjsov zulke risico’s? Sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie komen stukje bij beetje archieven vrij die het Sovjetperspectief belichten. Nieuw bronnenmateriaal toont aan wat altijd als onwaarschijnlijk van de hand werd gewezen: het verband met de situatie in Berlijn.

Hoe Taiwan Chinees werd
Historisch Nieuwsblad – november 2011
Vanaf 1624 maakte de Verenigde Oost-Indische Compagnie korte tijd de dienst uit op het eiland Formosa, het huidige Taiwan. Het werd een lucratieve handelspost, die echter in 1662 alweer werd veroverd door de Chinese veldheer Koxinga. De Nederlanders hadden het verlies van een van de meest winstgevende koloniën vooral aan zichzelf te danken.

Bijna had Napoleon gewonnen
Historisch Nieuwsblad – februari 2011
In 1815 keerde Napoleon voor honderd dagen terug op de Franse keizerstroon. De geallieerden verklaarden de Fransen opnieuw de oorlog. Napoleon wachtte hun aanvallen niet af en trok zelf België binnen. In de Slag bij Waterloo zou de beslissing vallen over de toekomst van Europa.

Nederland en de VS: natuurlijke bondgenoten
Historisch Nieuwsblad – oktober 2010
John Adams geldt als een van de grondleggers van de Verenigde Staten. Vanaf 1780 verbleef hij jarenlang in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden om steun te werven voor zijn jonge land. Hij vond de Nederlanders soms onbegrijpelijk en krenterig. Toch bleef hij van hen houden.

Boerenslimheid tegen Britse overmacht
Historisch Nieuwsblad – juni 2010
In 1899 brak de Boerenoorlog uit, waarin het almachtige Britse Empire het opnam tegen twee kleine Boerenrepublieken in Zuid-Afrika. De uitkomst van deze ongelijke strijd stond van begin af aan vast. Toch slaagden de Boeren erin om de ‘rooinekken’ mee te sleuren in een jarenlang conflict, met grote gevolgen.

Lombok-comités en Transvaalkoorts
Historisch Nieuwsblad – maart 2010
Nederlanders hebben het imago van een nuchter volkje. Maar rond 1900 was die nuchterheid even ver te zoeken. Mede onder invloed van de ‘pacificatie’ van Nederlands-Indië vierde het nationalisme hoogtij. Nederland klopte zich op de borst en bemoeide zich zelfs met de strijd van de ‘stamverwante’ Boeren in Zuid-Afrika tegen de Britten.

Bidden en handwerken voor de goede zaak – Het Reveil in Nederland (1817-1854)
Historisch Nieuwsblad – september 2009
Het protestantse Reveil in de negentiende eeuw paarde maatschappelijke vooruitstrevendheid aan religieus conservatisme. De aanhangers streden tegen alcoholisme, armoede en slavernij. Maar van vrouwenrechten en vaccinatie moesten ze niets hebben.

De affaire-Stavisky
Historisch Nieuwsblad – april 2009
De Derde Franse Republiek (1871-1940) werd geplaagd door een groot aantal schandalen. Het laatste en misschien wel het grootste schandaal was de affaire-Stavisky. Tijdens de economische crisis van de jaren dertig slaagde een oplichter erin om miljoenen achterover te drukken. In zijn val sleurde hij zelfs een kabinet mee.

De angst van het Warschaupact voor de NAVO
Historisch Nieuwsblad – maart 2009
Bijna 35 jaar lang bereidden de lidstaten van de NAVO zich voor op de strijd tegen een gevreesde vijand: het Warschaupact. Maar hoe dacht de vijand eigenlijk over de NAVO? Was de vrees aan die kant net zo groot? Vrijgekomen archieven geven het antwoord.

‘Het is gemakkelijker oorlog te voeren dan vrede te sluiten’ – Het Verdrag van Versailles
Historisch Nieuwsblad – december 2008
In 1919 sloten de voormalige vijanden uit de Eerste Wereldoorlog vrede in Versailles. Het vredesverdrag is bekritiseerd omdat het niet kon voorkomen dat twintig jaar later de Tweede Wereldoorlog uitbrak. De onderhandelaars hadden grootse idealen, maar werden ingehaald door nieuwe nationalistische conflicten. Het uiteindelijke verdrag was het best haalbare om de Eerste Wereldoorlog te beëindigen.