Beter wordt het niet

Een tijdje geleden sprak ik met Caroline de Gruyter over haar nieuwe boek Beter wordt het niet – Een reis door het Habsburgse Rijk en de Europese Unie, een boek dat wordt overladen met mooie recensies. Het was een boeiende middag, die resulteerde in een interview dat onlangs is gepubliceerd in Geschiedenis Magazine.

De Gruyter zet daarin terecht kanttekeningen bij het heersende beeld van het Habsburgse Rijk onder keizer Frans Jozef I: ‘Vroeger was het verhaal dat al die arme volkeren in het Habsburgse Rijk zich na de Eerste Wereldoorlog eindelijk onder de duim van die vreselijke keizer, overleden in 1916, vandaan worstelden. Langzamerhand wordt dat beeld rechtgezet. Frans Jozef was echt geen revolutionair, maar het is fascinerend om te zien hoe hij vanaf de revolutie in 1848 al had begrepen dat hij moest blijven soebatten en in gesprek moest blijven met iedereen als hij dat dak boven hun hoofd intact wilde houden en zo de machtspositie van zijn dynastie wilde bestendigen.’

Wie de EU een beetje kent, ziet dat dit – in goed Duits – fortwursteln in het Brussel van 2021 net als in het Wenen van 1900 de modus operandi is. En zo erg is dat eigenlijk helemaal niet. Het is misschien niet fraai, niet snel en niet flexibel, maar het werkt wel! Dat is misschien wel de belangrijkste les die we kunnen leren van het Habsburgse Rijk.