Herdenken als wapen

‘Hou de geschiedenis in gedachte. Koester de vrede.’ Het is een plechtige slogan in de centrale hal van het ‘Museum van de Verzetsoorlog van het Chinese volk tegen de Japanse agressie’ in Beijing. Hij lijkt sterk op het motto ‘nooit meer oorlog’ dat op 4 en 5 mei in Nederland wordt ingeprent. In China en Rusland gebeurt precies hetzelfde, maar de machthebbers trekken vervolgens een radicaal andere conclusie.

Voor De Volkskrant schreef ik over de manier waarop Xi Jinping en Vladimir Poetin – ze volgen beide exact hetzelfde model – de geschiedenis gebruiken om het volk te mobiliseren. Het resultaat is een vijandbeeld dat de bevolking in het gunstigste geval moet overtuigen binnen de lijntjes te kleuren of, in het ergste geval, de leider klakkeloos te volgen in een verwoestende oorlog. 

Wie precies wil weten hoe dat allemaal in zijn werk gaat, kan terecht in het boek De macht van het verleden of de gelijknamige podcast.