Krim-Tataren in de verdrukking

De Russische invasie van Oekraïne verloopt niet volgens plan. Maar dat is niet wat Vladimir Poetin wil horen. Al in maart haalde hij hard uit naar binnenlandse critici van zijn beleid. Dat zijn volgens hem geen patriotten, maar ’tuig en verraders’. De Russische president zinspeelde zelfs openlijk op ‘zuivering van de samenleving’ om zijn land sterker te maken. Het zijn woorden die terug deden denken aan de retoriek van Jozef Stalin.

Poetins voorganger maakte werk van zijn woorden. In de jaren ’30 liet hij een Grote Zuivering doorvoeren, waarbij 1,5 miljoen Sovjetburgers werden geëxecuteerd of wegkwijnden in werkkampen. En tijdens de Tweede Wereldoorlog liet hij onbetrouwbaar geachte niet-Slavische volkeren deporteren uit de grensgebieden naar afgelegen gebieden van de Sovjet-Unie wegens beschuldigingen van ‘massale collaboratie’.

Een van de volkeren die collectief als ‘verraders’ werden aangemerkt waren de Krim-Tataren, een volk dat al eeuwenlang een moeizame relatie hadden met de Russen. In mei 1944 werden mannen, vrouwen, kinderen en ouden van dagen op bevel van Stalin in veewagons gepropt en gedeporteerd van de mediterrane Krim naar het gortdroge Oezbekistan.

Wie de trieste geschiedenis van de Krim-Tataren leest in Historisch Nieuwsblad, zal niet verbaasd zijn dat ze tijdens de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 voorop stonden om de wapens op te nemen tegen het Russische leger. En bij het geschiedenisprogramma OVT van de VPRO ging ik dieper in op de parallellen met het heden: