Nansenpaspoort

De Noor Fridtjof Nansen (1861-1930) is voor velen vooral bekend vanwege zijn werk als ontdekkingsreiziger. Deze Armeense postzegel roemt hem echter vanwege het werk dat hij tussen de beide wereldoorlogen verrichte als Hoge Commissaris van de Vluchtelingen van de Volkenbond. Voor Geschiedenis Magazine schreef ik een artikel over deze minder bekende kant van Nansen.

Op de achtergrond van de postzegel hierboven schemert een pagina uit het naar hem vernoemde ‘Nansenpaspoort’ door. Met dat paspoort konden statelozen vrij reizen en een bestaan opbouwen. Wat niet veel mensen weten is dat de bezitters hun Nansenpaspoort zelf betaalden. Om de geldigheid te behouden moest het paspoort periodiek van een stempel worden voorzien. Van de opbrengsten financierde Nansen bedrijfsleningen voor vluchtelingen en in samenwerking met de Internationale Arbeidsorganisatie van de Volkenbond werden vluchtelingen herplaatst naar landen waar een tekort op de arbeidsmarkt was.

Met dit in het achterhoofd kan een nieuw Nansenpaspoort wellicht een impuls geven aan het vastgelopen gezamenlijke Europese migratiebeleid. Vluchtelingen zouden niet langer hun zuurverdiende geld aan mensensmokkelaars hoeven te geven om de gevaarlijke oversteek naar Europa te bekostigen, maar kunnen daarmee hun eigen legale overkomst financieren. Met de opbrengst kunnen arbeidsprojecten worden gefinancierd.