Wolynië en de macht van het verleden

Een van de leuke dingen van de Maand van de Geschiedenis is OVT Live: opnames op locatie met publiek. Ik trok in oktober 2024 naar een voormalig klooster in Simpelveld om te vertellen over een droevig onderwerp: de massamoorden in Wolynië. Daarbij kwamen in de periode 1943-1947 tienduizenden mensen om het leven, vooral Polen die het slachtoffer werden van etnische zuiveringen door het Oekraïense Opstandelingenleger (OePA).

De gebeurtenissen in en rond Wolynië – nu onderdeel van Oekraïne – waren sinds 2010 door de toenmalige regeringspartij PiS opgeklopt tot een historisch trauma waar de Polen en Oekraïners niet uit kwamen. Poolse politici dreigden zelfs een Oekraïens EU-lidmaatschap te blokkeren. De Oekraïeners waren op hun beurt van mening dat de Polen hun eigen zwarte bladzijdes in de geschiedenisboeken verdoezelen door de OePA te beschuldigen van genocide.

Met zijn grootschalige invasie van Oekraïne heeft Vladimir Poetin de Polen en Oekraïners toch in elkaars armen gedreven. Op 15 januari 2025 beloofden president Volodymyr Zelensky en de Poolse premier Donald Tusk elkaar plechtig een ‘constructieve historische dialoog’ te zullen voeren. Volgens Zelensky zal ook het gezamenlijke onderzoek naar massagraven in Wolynië op korte termijn beginnen.

Voor Historisch Nieuwsblad schreef ik over het wat, hoe en waarom van het nieuwe akkoord. De ruzie lijkt definitief bijgelegd, al toont de recente geschiedenis aan dat er altijd weer een andere politieke wind kan gaan waaien. En sommige politici – zeker in Polen – gebruiken liever de macht van het verleden…