Lezingen afgelast

LiveDag2020

Een beeld uit een andere tijd: mijn optreden tijdens de Geschiedenis Magazine Live Dag 2020 op 7 maart in het altijd sfeervolle Spoorwegmuseum in Utrecht. Een volle zaal met een dicht opeengepakt publiek dat aan mijn lippen hangt; dat ga ik voorlopig missen. Mijn lezingen zijn vanwege het coronavirus COVID-19 tot 1 juni van dit jaar afgelast. In overleg met de organiserende partijen zoek ik naar alternatieve data. Voor de laatste stand van zaken verwijs ik graag naar mijn agenda.

100 uur rechtse revolutie

Kapp

Honderd jaar geleden, in de vroege ochtend van 13 maart 1920, marcheerde de Marinebrigade Ehrhardt, het meest geharde en meedogenloze Freikorps van Duitsland, met een batterij veldartillerie het centrum van Berlijn binnen. De mannen van de brigade – toen al voorzien van swastika’s op hun helmen – pleegden een rechtse staatsgreep. Voor Geschiedenis Magazine ging ik na wat de beweegredenen waren achter deze coup. Die duurde overigens maar 100 uur, maar ijlde na tot de machtsovername door Hitlers NSDAP in 1933.

Migratiecrisis 1921

Nansenpaspoort3

Duitsland en een aantal andere lidstaten van de Europese Unie willen 1500 kinderen uit Griekse vluchtelingenkampen opvangen nu de situatie aan de Turks-Griekse grens steeds verder verslechtert.

Toen miljoenen vluchtelingen na de Eerste Wereldoorlog zonder geldig paspoort door Europa zwierven, weigerden de meeste landen hen op te vangen. De wereldberoemde Noorse poolonderzoeker Fridtjof Nansen bedacht een oplossing voor deze statelozen. Voor Historisch Nieuwsblad en Geschiedenis Magazine schreef ik eerder over Nansens vergeten carrière als topdiplomaat.

In de eerste jaren na de Eerste Wereldoorlog realiseerde de internationale gemeenschap zich dat nationale regeringen weliswaar altijd het laatste woord hadden over hun eigen grenzen, maar ook dat de middelen om wereldwijde migratiestromen daadwerkelijk te beïnvloeden beperkt waren.  Internationale samenwerking was in het belang van nationale regeringen én pure noodzaak: alleen zo konden de lasten worden verdeeld. Een wijze les.

Het wonder van Warschau

De honderdste verjaardag van de Slag om Warschau laat nog even op zich wachten, maar voor het maartnummer van Historisch Nieuwsblad schreef ik alvast een artikel over de Pools-Russische Oorlog van 1919-1921, een oorlog die in West-Europa in de vergetelheid is geraakt maar in Polen nog ieder jaar wordt herdacht.

De veldslag bij Warschau in augustus 1920 was het keerpunt in de Pools-Russische oorlog en is daarom door de Polen ook wel ‘het Wonder aan de Wisła’ gedoopt. De opmars van het Russische Rode Leger werd gestuit en de Polen zetten (opnieuw) het offensief in. Omdat met de terugtocht van het Rode Leger ook Lenins plannen voor een wereldrevolutie de ijskast in moesten, geldt de Slag om Warschau ook wel als een van de beslissende veldslagen in de wereldgeschiedenis.

Voor Historisch Nieuwsblad ging ik na of dat terecht is. En wie nog meer wil weten over deze veelal vergeten periode in de Europese geschiedenis, kan terecht in De spoken van Visegrád – De onbekende geschiedenis van Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije.

 

Auteurs voor Vrijheid

Bevrijding

In 2020 gaat de viering van 75 jaar vrijheid gewoon door! De Schrijverscentrale en het Nationaal Comité 4 en 5 mei zijn een bijzonder project gestart: Auteurs voor Vrijheid. Ook ik ben een van de 75 auteurs die tijdens het Herdenkingsjaar het land in trekken om lezingen te geven.

De Auteurs voor Vrijheid staan stil bij verhalen over de Tweede Wereldoorlog en vragen aandacht voor belangrijke thema’s in onze samenleving, zoals vrijheid, verzet, de invloed van kolonialisme en de vluchtelingencrisis. 75 jaar na de bevrijding zijn deze onderwerpen nog steeds actueel en relevant.

Zelf vertel ik aan de hand van De nieuwe rafelrand van Europa ook over de veranderende rol van de Amerikanen als bevrijders en beschermers sinds de Tweede Wereldoorlog. Geïnteresseerd in mijn verhaal? Neem dan contact op met de Schrijverscentrale. Tot 1 november 2020 geldt een speciale korting voor optredens, lezingen en workshops van Auteurs voor Vrijheid, mogelijk gemaakt door het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

Brexit Day

Brexit Day

En toen was het dan zo ver: 31 januari, Brexit Day. Het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie is een slepend proces geweest (en dat is welbeschouwd ook nog niet echt afgerond omdat er nog geen akkoord is over de toekomstige relatie). Maar wie de geschiedenis van het Britse EU-lidmaatschap in ogenschouw neemt, moet concluderen dat de Britten van meet af aan altijd met één been buiten Europa hingen.

Ruurd Ubels van het Nederlands Dagblad interviewde mij over het Britse EU-lidmaatschap en de lessen die we daaruit zouden kunnen trekken. Jean Dohmen benaderde me om samen met Geert Mak, Rem Korteweg en Pieter Gerrit Kroeger om in het Financieele Dagblad mijn licht te laten schijnen over de sleutelmomenten in de geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk in de EU. Wie nog meer wil weten over de Britse relatie met de EU door de eeuwen heen, kan natuurlijk altijd terecht in De nieuwe rafelrand van Europa.

Ivan de Verschrikkelijke

 

IvanGM

Tsaar Ivan IV uit de Russische Rurik-dynastie is beter bekend als Ivan de Verschrikkelijke. Een naam die tot de verbeelding spreekt. Hij geldt in het westen als uiterst wreed, maar in Rusland heeft men een heel ander beeld van Ivan Groznyi. De naam alleen al: ‘Groznyi’ heeft in het Russisch een positievere bijklank als de
Gevreesde of de Ontzagwekkende.

Ruim tweederde van de Russen is ervan overtuigd dat zijn rol in de Russische geschiedenis belangrijk en positief is. Ook president Vladimir Poetin, die geen mogelijkheid onbenut laat om de Russische identiteit en de nationale trots te benadrukken, enthousiast is over Ivan IV als grondlegger van het moderne Rusland en diens wreedheden relativeert.

Voor Geschiedenis Magazine probeer ik daarom een antwoord te geven op de vraag: ‘Ivan de Verschrikkelijke, wrede tiran of groot staatsman?’. Nu in de winkel!

Liever een sterke man

Bolsonaro

Sinds een jaar is Jair Bolsonaro, een uitgesproken rechtse oud-officier, president van Brazilië. Hij steekt de nostalgische gevoelens die hij koestert voor de tijd dat zijn land werd geregeerd door een militaire junta niet onder stoelen of banken. 

Bolsonaro gaat voorbij aan het feit dat de junta Brazilië tussen 1964 en 1985 in een ijzeren greep hield. Honderden critici van het regime werden gedood of verdwenen spoorloos. Duizenden Brazilianen werden opgesloten en gemarteld. Sterker nog: de president noemt een van de meest beruchte beulen een held.

Voor Historisch Nieuwsblad schreef ik een artikel over een periode waarmee Brazilië nooit in het reine is gekomen. Slechts een derde van de Brazilianen koestert warme gevoelens voor de democratie. Daar speelt Bolsonaro handig op in. Zijn belofte om als sterke man een einde te maken aan woekerende corruptie en ongebreidelde criminaliteit leverde hem het presidentschap op.

The Afghanistan Papers

Afghanistan

‘Een oorlog begonnen zonder verstandig doel, uitgevoerd met een vreemde mengeling van onbezonnenheid en terughoudendheid, en beëindigd na veel lijden en rampspoed. Dat alles zonder veel eer. Noch voor de regering die aanstuurde op de oorlog, noch voor het grote aantal militairen dat de oorlog voerde. Deze oorlog heeft in politiek en miltiair opzicht niets opgeleverd.’

Dat schreef de Britse dominee Georg Gleig in 1843. Hij was een van de weinige overlevenden van het eerste westerse militaire avontuur in Afghanistan, de eerste Anglo-Afghaanse Oorlog. Ik moest er aan denken toen ik in The Washington Post las over ‘The Afghanistan Papers‘, 2.000 pagina’s aan verzameling vertrouwelijke interviews met 428 direct betrokkenen, die aangeven dat de in 2001 door de Amerikanen zonder duidelijke strategie begonnen oorlog in Afghanistan niet te winnen was.

De geschiedenis herhaalt zich niet, maar wie wil weten hoe het de Britten in de negentiende eeuw verging, kan terecht bij het artikel dat ik in 2013 schreef voor Geschiedenis Magazine.