Dit is de officiële poster voor de Olympische Spelen van 1900 in Parijs. En dat is om meerdere redenen bijzonder. Jean de Paleologu tekende een vrouwelijke schermer, maar in werkelijkheid deden er helemaal geen vrouwen mee aan de schermcompetitie (en ook in andere competities moest je ze met een vergrootglas zoeken). Opmerkelijker is dat er op deze poster één sport is te zien en dat iedere referentie aan de Olympische Spelen ontbreekt. Alleen de Wereldtentoonstelling wordt bij naam genoemd.

De sportwedstrijden waren in 1900 slechts randprogrammering van de Wereldtentoonstelling. Er was dan ook geen Olympische openingsceremonie, er werden geen medailles uitgedeeld en de Olympische ringen ontbraken, zelfs op folders en kaartjes. Of het nu om publiek, pers of sporters ging, bijna niemand had in de gaten dat er Olympische Spelen aan de gang waren. Geestelijk vader Pierre de Coubertin was diep teleurgesteld. Van de Olympische grandeur en de atletische prestaties die hij voor ogen had, bleef in Parijs helemaal niets over.

Het was tekenend voor het Olympische broddelwerk in de beginjaren. De Fransen mogen nu wel trots zijn dat de Olympische Spelen voor de derde keer in Parijs plaatsvinden, maar de eerste edities waren zo’n grote puinhoop dat het voortbestaan aan een zijden draadje hing. In OVT keerden we terug naar die tijd:

En met de culturele kant van dit verhaal maakte ik mijn debuut bij NPO Klassiek:

Wie liever leest dan luistert, kan terecht bij Historisch Nieuwsblad voor nog méér smeuïge Olympische anekdotes.

Afgelopen maand trok de Verenigde Staten voor het eerst sinds het begin van de oorlog in Palestina een rode lijn: Israël mag niet de bevolkingscentra van Rafah binnentrekken. Dit heeft Israël er echter niet van weerhouden om zware aanvallen in en rondom Rafah uit te voeren. En vervolgens moeten de Amerikanen zich in bochten wringen om hun rode lijn overeind te houden, verheven tot satire in het VPRO-programma Plakshot.

In het andere VPRO-programma OVT legde ik uit dat deze een ontwikkeling naadloos past in de geschiedenis van de diplomatieke ‘rode lijn’. Die heeft alleen effect wanneer je als ‘lijntrekker’ duidelijke voorwaarden én consequenties hanteert voor het overschrijden ervan. Logischerwijs moeten de nadelen die de tegenstander zal ondervinden voor het overschrijden groter zijn dan de voordelen. En wanneer je een rode lijn trekt, moet je bereid zijn je dreigement na te komen.

De meeste rode lijnen in de recente geschiedenis voldoen daar allemaal niet in aan. Ze hebben daarom vaak een averechts effect. De tegenstander weet precies hoever hij wél kan gaan. En vaak is dat een opmaat voor het testen en oprekken van de rode lijn. Rode lijnen blijken vaak van elastiek. Wie een rode lijn trekt, hoopt eigenlijk niets te hoeven doen. Luister het radio-item hier terug:

En wie liever leest kan terecht bij Historisch Nieuwsblad.