De nieuwe chatbot van het Chinese AI-bedrijf DeepSeek heeft grote ophef veroorzaak in de techwereld (en daardoor ook op de aandelenbeurzen). De Amerikanen dachten een comfortabele voorsprong te hebben, maar die lijkt nu in rook opgegaan. DeepSeek is er naar eigen zeggen voor een fractie van de prijs in geslaagd een chatbot te creëren die vergelijkbaar is met westerse – lees: Amerikaanse – alternatieven.

Amerikaanse media spreken over een ‘Spoetnik-moment’, omdat de lancering van de eerste satelliet door de Sovjet-Unie in 1957 een soortgelijke schokgolf teweegbracht. Het begin van de ‘space age’ was een propaganda-overwinning die wereldwijd indruk maakte. Amerikaanse media en politici schreeuwden toen moord en brand over een ‘missile gap’, een achterstand op het gebied van (kern)raketten.

Bij VPRO OVT vertelde ik meer over het oorspronkelijke Spoetnik-moment en wat de gevolgen daarvan waren.

De geschiedenis herhaalt zich niet, maar rijmt vaak wel. Het is een uitspraak van schrijver Mark Twain, die de afgelopen jaren steeds vaker wordt bewaarheid. Zweden nam afgelopen weekend een schip in beslag dat mogelijk met opzet een onderzeese glasvezelkabel heeft beschadigd. Het vermoeden is dat het onderdeel uitmaakt van de Russische schaduwvloot, die amok maakt in de Oostzee.

Tijdens de Koude Oorlog liep een Sovjet-onderzeeër onder verdachte omstandigheden aan de grond in nabijheid van de Zweedse marinebasis Karlskrona. Dat werd een diplomatieke rel, waarbij de spanning flink opliep. Wie wil weten wat er in 1981 precies gebeurde, kan terecht bij Historisch Nieuwsblad. Wie er om wil lachen, kan de Zweedse serie Whiskey on the Rocks kijken.

Het verhaal over de vastgelopen Russische onderzeeër van de Whiskey-klasse is er slechts een van een hele reeks waarmee het nieuwe jaar voor mij is begonnen. Naast een artikel over het bijleggen van de ruzie tussen Polen en Oekraïne over de massamoorden in Wolynië tijdens de Tweede Wereldoorlog, verscheen er in Geschiedenis Magazine een interview met Richard Evans over zijn nieuwe boek Hitlers Mensen.

En er waren tijdens de Koude Oorlog natuurlijk nog meer communistische avonturen. Bijvoorbeeld in Afrika, waar een reeks landen werd geregeerd door regimes die het marxistisch-leninisme omarmden. Waarom ze dat deden? Dat is ook te lezen in Historisch Nieuwsblad. Spoiler alert: de Koude Oorlog was vooral voor Afrikaanse machthebbers lucratief. Daar rijmt de geschiedenis alweer…