De Europese vakantie van de wereldgeschiedenis is voorbij, zo klonk het nadat Rusland Oekraïne binnenviel. Maar dat is een misvatting: Europa stond nooit buiten de geschiedenis. We zaten én zitten er tot over onze oren in. Ik was te gast bij Jos Palm en zijn sidekicks Manon van der Heijden en Pieter van Os in de Historische Boekencast van Historisch Nieuwsblad om te vertellen over de bewogen geschiedenis die het Westen achter zich aan sleept.

Zoals ik in Alle rafelranden van Europa betoog, werkt die geschiedenis onmiskenbaar door in het heden én in de toekomst. Daar ging het ook over in het gesprek met Roeland Dobbelaer bij Bazarow.LIVE, de live talkshow van de boekensite Bazarow.

Van 15 tot en met 17 maart mogen de Russen weer naar het stemlokaal. Het zal geen verrassing zijn wie er dan weer als winnaar uit de bus komt. Maar om daar helemaal zeker van te zijn heeft het Kremlin oppositiekandidaat Boris Nadezjdin toch maar uitgesloten van deelname aan de presidentsverkiezingen. Oppositieleider Aleksej Navalny verdween al eerder achter de tralies, maar werd definitief tot zwijgen gebracht.

President Vladimir Poetin duldt geen tegengeluid en wil liever geen serieuze tegenkandidaten op het stembiljet. Maar waarom houdt hij dan überhaupt nog vast aan de stembusgang? Daar heeft hij meerdere redenen voor. En daarmee treedt hij – wederom – in de voetsporen van Jozef Stalin. Bij VPRO OVT legde ik uit hoe dat zit.

Boekestijn & De Wijk is dé geopolitieke podcast van Nederland. Ik was dan ook erg blij met de uitnodiging om in de BNR-studio met Arend Jan Boekestijn en Rob de Wijk het gesprek aan te gaan over de breuklijnen in Europa en de geschiedenis daarvan.

Over Alle rafelranden van Europa dus. En over de toekomst van de Europese Unie. Van Orbán tot Oekraïne en alles er tussenin. Het zal niet verbazen dat het halve uur zo was gevuld onder bezielende leiding van Hugo Reitsma. Luister de podcast hier terug:

Een frisse start van 2024: eindelijk ligt Alle rafelranden van Europa in de boekhandel! In dit geval bij Paagman. Mooi aan het begin van dit mega-verkiezingsjaar, waarin we in Europa in juni ook allemaal naar de stembus mogen. Er staat wat op het spel in de wereld, want de lijst met conflicten is lang. En die hebben allemaal historische wortels. Kennis van het verleden is onmisbaar om het heden te begrijpen. Het boek is een naslagwerk bij het nieuws.

Bij het NOS Radio 1 Journaal vertelde ik op de dag van verschijning uitgebreid over het waarom van Alle rafelranden van Europa:

Wie liever leest en toch meer wil weten over het boek kan terecht bij dit eerdere interview met NieuwWij.

De wereld kijkt gespannen naar de aankomende verkiezingen in Taiwan, op 13 januari 2024. De strijd gaat tussen twee grote partijen: de zittende Democratische Progressieve Partij (DPP) die streeft naar meer autonomie, en de meer China-vriendelijke Kwomintang. Ondertussen probeert China, die Taiwan als afvallige provincie beschouwt, de verkiezingen op allerlei manieren te beïnvloeden. Wat staat er nu op het spel? En wat is de roerige geschiedenis van het kleine eiland dat zo’n grote geopolitieke betekenis kreeg?

Bij OVT vertelde ik over de geschiedenis van Taiwan. Het conflict gaat verder terug dan de vlucht naar het eiland van Kwomintang-leider Chiang Kai-shek en zijn nationalisten, nadat zij in 1949 definitief de Chinese Burgeroorlog verloren van Mao Zedong en zijn communisten. Want de Chinese keizers moesten aanvankelijk niets van Taiwan hebben. Het is aan de korte tijd van de Nederlanders op het eiland – de bovenstaande gravure toont Fort Zeelandia – te danken dat Taiwan ‘Chinees’ werd. Tijdens hun overheersing maakten de Japanners van het eiland een begeerlijke prijs. En na de Tweede Wereldoorlog zaten de Taiwanese ‘eilanders’ helemaal niet te wachten op de ‘vastelanders’ van de Kwomintang. Die tweedeling kenmerkt nog steeds het politieke landschap van Taiwan.

Wie meer wil weten over de achtergronden van dit conflict – en over heel veel andere historische conflicten – kan terecht in Alle rafelranden van Europa, dat vanaf 9 januari in de winkels ligt. Deze geschiedenis van Europa en zijn buren bevat ook een hoofdstuk over Europa’s relatie met Azië door de eeuwen heen.

Twee eerste keren. Bij het NOS Radio 1 Journaal vertelde ik over de onlangs overleden ‘architect van Europa’ Jacques Delors, waaraan we de meeste tastbare dingen van de Europese Unie aan te danken hebben. Zonder Delors geen vrij verkeer en geen euro. Maar zonder Delors ook geen Brexit, want onbedoeld wakkerde hij met zijn vergezichten ook het Britse anti-Europese sentiment aan. Of zoals The Sun in 1990 samenvatte: Up yours Delors.

Daarnaast publiceerde NRC mijn eerste boekrecensie over het belangrijke boek Sparks – China’s Underground Historians and Their Battle for the Future. Daarin laat de Amerikaanse journalist en oud-Chinacorrespondent Ian Johnson dat er een kleine groep intellectuelen is die zich dapper blijft verzetten tegen de officiële geschiedschrijving, ondanks alle moeite die Xi Jinping zich getroost om dergelijk ‘historisch nihilisme’ uit te roeien. Een hoopvol lichtpuntje in tijden waarin De macht van het verleden alomtegenwoordig lijkt.

Aan de oostgrens van de Europese Unie – van Finland tot de Balkan – gaan steeds meer grensposten op slot en verrijzen steeds meer hekwerken, bewaakt door grenswachten en militairen. Het is een situatie die doet denken aan de Koude Oorlog, toen twee blokken tot de tanden gewapend lijnrecht tegenover elkaar stonden. Dat roept de vraag op: keert het IJzeren Gordijn weer terug? Samen met Rusland-correspondent Joost Bosman ging ik bij The Daily Move van BNR op zoek naar het antwoord op die vraag.

Met gepaste trots kan ik het definitieve omslag van Alle rafelranden van Europa onthullen. Het boek wordt op dit moment gedrukt. Het is inmiddels nummer vijf, maar het blijft altijd spannend hoe de papieren versie er uiteindelijk uit gaat zien. En gaat voelen, want dit wordt met 488 pagina’s mijn dikste boek tot nu toe.

Nog even geduld oefenen, want de geschiedenis van Europa en zijn buren ligt op 9 januari in de boekhandel. Voorbestellen bij je favoriete boekhandel kan natuurlijk altijd! En wie echt niet kan wachten kan hier alvast terecht bij een eerste leesfragment.

Dit is niet het resultaat van een knappe AI-prompt, maar een van een fotosessie in 2010. Geert Wilders uitgedost als een zeventiende-eeuwse Nederlandse zeeheld. In 2016 door hem voorzien van het bijschrift ‘Nederland terugveroveren’. Had ik het verkiezingsprogramma van de PVV nauwkeuriger doorgenomen, dan had ik gezien dat Wilders vol inzet op de macht van het verleden.

Zijn leuze ‘Nederlanders weer op 1’ spiegelt Donald Trumps ‘America First’ en een zinsnede als ‘De macht moet terug naar de Nederlander’ kruipt dicht aan tegen Boris Johnsons ‘Take back control’. De geschiedenis van Nederland – en daarmee ook ‘onze cultuur, identiteit en tradities’ – ligt onder vuur en dient te worden beschermd tegen het ‘uitwissen’ door de ‘linkse elite’. Het is het draaiboek dat Viktor Orbán en Vladimir Poetin ook hanteren.

Bij OVT besprak ik samen met Nadia Bouras en Annelien de Dijn dit ‘nostalgisch nationalisme’ dat er mede voor heeft gezorgd dat de PVV nu kan rekenen op 37 zetels in de Tweede Kamer. Een geïdealiseerd verleden is een fijne plaats om te vertoeven. Zeker als de toekomst ingewikkeld is.

Een korte preview:

Het manuscript van Alle rafelranden van Europa is voltooid! Alles ligt op koers, zodat het boek in januari 2024 in de winkel ligt. Mooi op tijd voor het jaar van de Europese verkiezingen en de presidentsverkiezingen in Rusland en de Verenigde Staten.

Nu is er weer tijd voor andere dingen, zoals bijvoorbeeld een mooie dag op het Geschiedenis Festival in Haarlem. Daar gaf ik niet alleen een actuele lezing over de rol van Polen in Europa, maar werd ik ook geïnterviewd als genomineerde voor de Libris Geschiedenis Prijs.

En als slotakkoord van de Maand van de Geschiedenis was daar natuurlijk nog de uitslag van de Libris Geschiedenis Prijs. Die ging naar De Zanzibardriehoek en helaas dus niet naar de De macht van het verleden, maar het juryrapport was er desalniettemin een om trots op te zijn!

Ook geïnteresseerd in mijn verhaal over geschiedenis als wapen? Of benieuwd naar de rafelranden van Europa? Neem dan contact op.