Aan de vooravond van de NAVO-top in Den Haag stond ik met Geert Jan Hahn, Floris Akkerman en Joost Bosman op het Nieuwspoort-podium voor een live-opname met publiek van BNR’s onvolprezen Oost-Europa-podcast Perestrojkast. Luister ‘m in je favoriete podcast app of hier:

President Donald Trump zet het leger in tegen demonstranten, die aanvankelijk protesteerden tegen klopjachten van de immigratiedienst ICE. Hij treedt daarmee in de voetsporen van zijn verre voorganger Woodrow Wilson, die tijdens de eerste Red Scare het leger de straten van diverse Amerikaanse steden op stuurde om te voorkomen dat ‘radicalen’ een revolutie zouden uitroepen.

Tijdens Wilsons tweede ambtsperiode – van 1917 tot 1920 – paste de Amerikaanse regering een ongekende repressie toe tegen socialisten en vakbondsleden – zeker als ze een Oost-Europese migratieachtergrond hadden – en zwarte burgerrechtenactivisten. Volgens de Amerikaanse president waren dat allemaal bolsjewieken die het Russische voorbeeld wilden volgen. Bij OVT vertelde ik over de eerste Red Scare in de Verenigde Staten.

Nog meer weten? Lees dan verder bij Historisch Nieuwsblad, dat een uitgebreid artikel heeft over de donkere kanten van Woodrow Wilson en de ongekende repressie tijdens zijn tweede ambtstermijn.

Het eerste veldonderzoek voor Fantoomgrenzen is gedaan. Reizen naar Ierland en Polen hebben geweldig materiaal opgeleverd. De oplettende kijker zal zeggen: hoe zit dat dan met die fantoomgrenzen, want deze grenzen zijn toch keihard? Dat klopt. Maar in het boek zullen uiteindelijk alle stukjes netjes op hun plaats vallen.

De spanningen tussen kernmachten India en Pakistan lopen steeds verder op. Het conflict over het grensgebied Kashmir stamt uit 1947, het jaar van de opdeling van Brits-Indië. Die ging gepaard met gruwelijkheden en geweld: goede buren werden plotseling elkaar aartsvijanden. De Britten lieten een etterend grensconflict achter en zetten een van de grootste volksverhuizingen in de geschiedenis in gang: zo’n vijftien miljoen mensen vluchtten van de ene kant van de nieuwe grens naar de andere.

De Kashmirvallei was van oudsher een kruispunt tussen Centraal- en Zuid-Azië. Zowel India als Pakistan maakten in 1947 aanspraak op het strategisch belangrijke gebied. Het werd bestuurd door een hindoevorst, maar de bevolking was voor negentig procent moslim. Terwijl de vorst twijfelde over de toekomst, viel eerst Pakistan en daarna ook India de Kashmirvallei binnen.

Beide legers zijn nooit meer vertrokken. Na bemiddeling door de Verenigde Naties is Kashmir sinds 1949 de facto opgedeeld, maar beide landen claimen nog steeds het hele gebied. Vooral de inwoners hebben daaronder te lijden, want bij tijd en wijle laait het geweld op. Sinds 1947 zijn er nog twee oorlogen gevoerd in Kashmir, en een derde is nu mogelijk in de maak. India en Pakistan willen elkaar geen duimbreed toegeven.

De vierde druk van Alle rafelranden van Europa is een feit! Ik heb de gelegenheid aangegrepen om nog eens grondig met de roskam door het boek te gaan en het verhaal weer helemaal up-to-date te maken. De laatste strapatsen van Donald Trump, Vladimir Poetin en alle andere spelers op het geopolitieke toneel zijn opgenomen in de tekst, ook al is het in deze woelige tijden soms vechten tegen de bierkaai. Gelukkig verandert de geschiedenis dan weer niet zo snel…

Saigon werd op 1 mei 1975 wakker met een nieuw geluid. Genietroepen van het Noord-Vietnamese leger hadden overal in de stad luidsprekers opgehangen en die blèrden nu onophoudelijk overwinningsliedjes. Verder was het stil in de straten. Van de gebruikelijke drukte was geen sprake, want eigenlijk wist niemand wat te doen. Een dag eerder was Saigon nog de trotse hoofdstad geweest van de Republiek Vietnam – in de volksmond beter bekend als Zuid-Vietnam.

Maar na een felle strijd aan de randen van de stad had de laatste Zuid-Vietnamese president Duong Van Minh opdracht gegeven om de wapens neer te leggen. Het Noord-Vietnamese leger had zich voorbereid op zware artilleriebeschietingen en wilde zich desnoods straat voor straat naar het centrum vechten, maar had de macht kunnen overnemen ‘zonder een lamp te breken’, zoals later door Vietnamezen werd gegrapt.

Minh stond klaar in het presidentieel paleis om de macht over te dragen, maar de Noord-Vietnamese militairen die hem arresteerden zeiden minzaam: ‘Je kunt niet weggeven wat je niet hebt.’ Daarna werd de vlag op het dak van het paleis neergehaald: de Republiek Vietnam was opgelost in het niets. Minh kreeg huisarrest, maar de meeste Zuid-Vietnamese generaals, politici en ambtenaren bevonden zich die eerste mei aan boord van Amerikaanse marineschepen op de Zuid-Chinese Zee. Noord-Vietnam had gewonnen.

Lees mijn artikel verder in het nieuwe nummer van Geschiedenis Magazine.

De Turkse autoriteiten hebben tot nu toe bijna tweeduizend mensen gearresteerd bij demonstraties tegen de arrestatie van Ekrem Imamoglu, oppositieleider en burgemeester van Istanbul. President Erdogan beschuldigt de oppositie ervan ‘een beweging van geweld’ te hebben uitgelokt en hij noemt de protesten een ‘show die uiteindelijk zal eindigen’.

Nederlandse Kamerleden spreken er schande van, maar officieel klinkt er slechts zachtjes kritiek. En dat is al jaren zo. Turkije een lastige bondgenoot. Maar het land is wél een bondgenoot. Die hebben we in de woelige wereld van vandaag keihard nodig. Erdogan weet dat Europa hem niet kan missen. Hij heeft ons aan een touwtje en doet wat hij wil.

Nadat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky werd uitgekafferd in het Witte Huis circuleerde al snel een foto van Winston Churchill in een militaire onesie op het grasveld van 1600 Pensylvania Avenue. Zelensky kreeg een sneer over zijn zwarte oorlogstenue omdat hij daarmee geen respect zou betuigen aan de Amerikaanse president Donald Trump. De foto van Churchill werd erbij gehaald omdat de Britse oorlogspremier tijdens de Tweede Wereldooorlog ondanks zijn sobere kledij alle steun kreeg van Trumps illustere voorganger Franklin Delano Roosevelt, die de Verenigde Staten als ‘arsenal of democracy’ zag.

Maar zoals wel vaker is niet alles zoals het op het eerste gezicht lijkt. Want waarom droeg Churchill eigenlijk die overall in militaire snit? En hoe werd hij behandeld door de Amerikaanse president tijdens zijn maar liefst drie weken durende verblijf in het Witte Huis? Lees het antwoord op deze vragen bij Historisch Nieuwsblad. Spoiler alert: de Britse premier ging met garanties op zak naar huis, maar kreeg die niet gratis.

Premier Starmer is bereid Britse militairen naar Oekraïne te sturen als veiligheidsgarantie bij een eventueel bestand met Rusland. Hij wil dat het Verenigd Koninkrijk een leidende rol speelt in de bescherming van Oekraïne en Europa. De Franse president Macron gooide in 2024 al het balletje van een Europese troepenmacht op, maar Starmer is de eerste Europese politicus die expliciet stelling neemt.

Uitgelekte plannen reppen van 30.000 militairen en luchtafweer, die strategische locaties – zoals steden, havens en kerncentrales – moeten bewaken, ver weg van de frontlinie. Of dat genoeg is? President Zelensky pleitte eerder voor maar liefst 200.000 militairen. Het is de vraag of er überhaupt een missie gaat komen en wat die mag doen. Starmer acht een ‘Amerikaans vangnet’ onmisbaar ter afschrikking, maar Trump lijkt daar niet toe genegen. En het Kremlin heeft al aangegeven mordicus tegen iedere troepenmacht te zijn.

In 1918 liepen de Britten en de Fransen ook voorop bij het sturen van een geallieerde interventiemacht om in te grijpen in de Russische Burgeroorlog. De Britten landden bij Moermansk en Archangelsk in het hoge noorden van Rusland, de Fransen bij de Oekraïense havenstad Odessa, en de Amerikanen en Japanners bij Vladivostok. Alles bij elkaar werden er zo’n 200.000 militairen ingezet.

Het idee was dat de geallieerden de tegenstanders van Lenins bolsjewieken zouden steunen. Maar ze kwamen terecht in een wespennest en ze hadden zelf ook een onduidelijk mandaat. De interventie liep uit op een fiasco. Lees bij Historisch Nieuwsblad hoe het de Fransen verging in OekraÏne. Bij OVT vertelde ik over de Britse avonturen in Noord-Rusland:

‘Niets over Oekraïne zonder Oekraïne’ was steeds het motto in Europa. Toch is dat precies wat er nu lijkt te gebeuren. De Amerikaanse president Donald Trump lijkt na een telefoongesprek met zijn Russische collega Vladimir Poetin vastberaden koste wat kost vrede te brengen. Of de Oekraïners dat nu willen of niet.

Want de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth heeft op een bijeenkomst van bondgenoten van Oekraïne een streep gezet door de doelen van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Volgens het Witte Huis is het niet realistisch dat Oekraïne de grenzen van vóór 2014 terugkrijgt. En het NAVO-lidmaatschap kan het land ook op zijn buik schrijven.

Trump lijkt Poetin zijn zin te willen geven om als vredestichter de geschiedenisboeken in te gaan. Maar als hij daar even in had gebladerd, dan had hij kunnen lezen dat dat absoluut geen garantie voor succes is.

In 1938 dachten de Britse premier Nevillle Chamberlain en zijn Franse bijwagen Edmund Daladier een oorlog in Europa te kunnen vermijden door Adolf Hitler zijn zin te geven. Volgens Chamberlain en Daladier was het niet realistisch dat Tsjechoslowakije de grenzen van vóór 1938 kon behouden en steun kon het land ook op zijn buik schrijven.

‘Alles over Tsjechoslowakije zonder Tsjechoslowakije’, want het land mocht niet meepraten. Op de Conferentie van München tekenden zij voor wat Chamberlain ‘peace in our time’ noemde, maar Hitler bleek uiteindelijk toch niet te temmen. Lees bij Geschiedenis Magazine welke lessen we kunnen trekken. Of bepaal zelf aan de hand van deze briljante sketch van Welkom in de Geschiedenis of de geschiedenis rijmt…