Afgelopen maand trok de Verenigde Staten voor het eerst sinds het begin van de oorlog in Palestina een rode lijn: Israël mag niet de bevolkingscentra van Rafah binnentrekken. Dit heeft Israël er echter niet van weerhouden om zware aanvallen in en rondom Rafah uit te voeren. En vervolgens moeten de Amerikanen zich in bochten wringen om hun rode lijn overeind te houden, verheven tot satire in het VPRO-programma Plakshot.
In het andere VPRO-programma OVT legde ik uit dat deze een ontwikkeling naadloos past in de geschiedenis van de diplomatieke ‘rode lijn’. Die heeft alleen effect wanneer je als ‘lijntrekker’ duidelijke voorwaarden én consequenties hanteert voor het overschrijden ervan. Logischerwijs moeten de nadelen die de tegenstander zal ondervinden voor het overschrijden groter zijn dan de voordelen. En wanneer je een rode lijn trekt, moet je bereid zijn je dreigement na te komen.
De meeste rode lijnen in de recente geschiedenis voldoen daar allemaal niet in aan. Ze hebben daarom vaak een averechts effect. De tegenstander weet precies hoever hij wél kan gaan. En vaak is dat een opmaat voor het testen en oprekken van de rode lijn. Rode lijnen blijken vaak van elastiek. Wie een rode lijn trekt, hoopt eigenlijk niets te hoeven doen. Luister het radio-item hier terug:
En wie liever leest kan terecht bij Historisch Nieuwsblad.
Ivo van de Wijdeven 